Minister Zijlstra (VVD) stapt op na leugen, oppositie valt over rol Rutte

VVD'er Halbe Zijlstra stapt op als minister van Buitenlandse Zaken. Zijn positie bleek niet langer houdbaar nadat hij maandag moest toegeven te hebben gelogen over zijn aanwezigheid bij een ontmoeting met de Russische president Vladimir Poetin in 2006.

Lees hier het liveblog over het debat over het aftreden van Zijlstra terug.

"Om het ambt van minister van Buitenlandse Zaken niet te belasten zie ik geen andere optie dan vandaag mijn ontslag aan te bieden aan de koning. Ik doe dat met spijt in mijn hart", zei een geëmotioneerde Zijlstra dinsdag, voorafgaand aan het debat in de Tweede Kamer over de kwestie. Zijlstra zei dat een minister "boven alle twijfel" verheven moet zijn. 

De VVD'er zei niet te denken nog terug te keren in de politiek. "Dit was het na elf jaar. Ik ben dankbaar dat ik het land zo lang heb mogen dienen, het is jammer dat het op deze manier eindigt", aldus de VVD'er die eerder fractievoorzitter, Kamerlid en staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap was.

Minister van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking Sigrid Kaag (D66) neemt zijn taken tijdelijk waar totdat er een opvolger gevonden is.

'Groot-Rusland'

Zijlstra zei onder andere tijdens een speech op het VVD-congres in 2016 dat hij als medewerker van Shell achterin het zaaltje zat en Poetin zijn plannen voor "Groot-Rusland" hoorde vertellen. Poetin zou hebben gezegd dat Wit-Rusland, de Baltische Staten, Oekraïne en ook Kazachstan in zijn ogen bij Rusland horen.

Zijlstra verspreidde de leugen sinds 2014. Het verhaal kwam tijdens de kabinetsformatie weer boven water toen gespeculeerd werd over een ministerschap voor Zijlstra op Buitenlandse Zaken.

Er werden vragen gesteld over de geschiktheid van Zijlstra op Buitenlandse Zaken, omdat de oud-fractievoorzitter geen aantoonbare buitenlandervaring heeft. Het verzonnen verhaal van Zijlstra's ontmoeting werd door de spindoctors van de VVD gebruikt om aan te tonen dat Zijlstra wel degelijk genoeg internationale ervaring zou hebben om minister van Buitenlandse Zaken te worden.

Inhoud

Nu blijkt dat Zijlstra helemaal niet aanwezig was bij dat gesprek. Hij zou het verhaal "geleend" hebben van "een bron" die wel aanwezig was bij het gesprek. Aanvankelijk stelde hij nog dat, ondanks de leugen, de inhoud van het verhaal wel echt waar is.

Premier Mark Rutte en de coalitiepartijen D66, CDA en ChristenUnie steunden Zijlstra maandagochtend nog. Zij noemde de leugen "onverstandig", maar stelden dat de inhoud van het gesprek overeind blijft staan.

Maandagavond werd echter bekend dat de bron waar Zijlstra zich op baseerde de oud-Shell-topman Jeroen van der Veer was. Die stelde in de Volkskrant dat Zijlstra de inhoud van het gesprek verkeerd geïnterpreteerd heeft.



Mild

Na het aftreden van Zijlstra bleef Rutte, net als coalitiepartners Sybrand Buma (CDA) Alexander Pechtold (D66) en Gert-Jan Segers (CU) achter Zijlstra staan. Rutte zei dat liegen niet mag, maar noemde het "geen doodzonde". Ook Buma, Pechtold en Segers spraken van een fout en toonden verder geen kritiek op de VVD'er.

Dit tot de grote verbazing van de oppositie. Zij nemen het de premier, die sinds twee weken al op de hoogte is van de leugen, kwalijk dat hij de Kamer niet heeft geïnformeerd over de zaak. Ook is er ongeloof over het feit dat Rutte niet aansloeg op de publicatie van de Volkskrant in oktober vorig jaar waarin vragen werden gesteld over Zijlstra's aanwezigheid bij het gesprek met Poetin.

Rutte zei de Kamer niet eerder op de hoogte te hebben gesteld, omdat hij daarmee anders de publicatie van de Volkskrant zou dwarsbomen. De publicatie van oktober zegt Rutte verkeerd te hebben getaxeerd. "Ik heb de zwaarte van de kwestie onderschat", aldus de premier.

Voor de PvdD, 50plus, Denk en FvD waren de antwoorden van Rutte genoeg om een motie van wantrouwen van de PVV te steunen. Ook de SP steunde de motie, die geen meerderheid kreeg. SP-leider Lilian Marijnissen neemt het Rutte kwalijk dat hij de Kamer niet eerder heeft geïnformeerd. Daarnaast vindt zij het onbegrijpelijk dat de premier de leugen niet zwaar genoeg vindt voor het aftreden van Zijlstra. Marijnissen: "De premier zegt dat liegen geen doodzonde is. Dat is het wel. Als liegen in de politiek al geen doodzonde is, wat dan wel?"

Lees meer over:
Tip de redactie